Nghệ thuậtÂm nhạc và múa

VÀI NÉT VỀ GIAI ĐIỆU TRONG HÁT BỒNG MẠC

Cập nhật: 20/11/2017

Là một trong những thể loại dân ca của người Việt vùng châu thổ sông Hồng, trước đây, hát bồng mạc phổ biến ở nhiều tỉnh thuộc khu vực này. Tuy nhiên, khi Viện Âm nhạc thực hiện dự án Nghiên cứu dân ca vùng châu thổ sông Hồng, việc khai thác tư liệu gặp khá nhiều khó khăn. Bài bản hát bồng mạc hiện nay đã thất thoát đáng kể, còn rất ít các bậc cao niên hát được thể loại này. Bài viết dựa trên bài bản ký âm của nhạc sĩ Đặng Bá Oánh với tư liệu thu thanh của các nghệ nhân: Mai Thị Miên (78 tuổi) ở Thái Bình; Phạm Duy Từ (82 tuổi) ở Thái Bình; Nguyễn Thị Huệ ở Hải Phòng; Phạm Văn Mùi (62 tuổi) ở Hải Phòng.

SỰ PHÁT TRIỂN CA KHÚC NGHỆ THUẬT Ở VIỆT NAM

Cập nhật: 07/11/2017

Cuối thế kỷ XIX, văn hóa phương Tây đã du nhập vào bán đảo Đông Dương theo gót giày quân viễn chinh Pháp. Nền âm nhạc Việt Nam lúc bấy giờ cũng bắt đầu bị ảnh hưởng bởi âm nhạc phương Tây do người Pháp mang đến. Lúc này, người Việt được tiếp xúc nhiều hơn với văn hóa phương Tây, trong đó, ngoài các ca khúc tôn giáo của những người truyền đạo, nhiều ca khúc kinh điển và ca khúc nghệ thuật cũng được phổ cập.

BÀI BẢN ĐÀN KANHI TRONG LỄ HỘI KATÊ CỦA NGƯỜI CHĂM Ở NINH THUẬN

Cập nhật: 30/10/2017

Trong văn hóa truyền thống Chăm, âm nhạc là một loại hình quan trọng, phản ánh nhận thức, tình cảm và quan niệm thẩm mỹ của người Chăm. Nghệ thuật âm nhạc truyền thống Chăm được hình thành trên ba hình thái: âm nhạc dân gian, âm nhạc tôn giáo tín ngưỡng và âm nhạc cung đình. Do xã hội Chăm cổ là một xã hội tôn giáo, nên ba hình thái âm nhạc này luôn có sự hòa đồng và đan xen lẫn nhau, trong đó, hình thái âm nhạc tín ngưỡng giữ vai trò chính.

MÃ LA CỦA NGƯỜI RAGLAI

Cập nhật: 17/10/2017

Mã la, một loại nhạc cụ gõ bằng đồng độc đáo của người Raglai ở miền núi phía tây các tỉnh cực nam Trung Bộ, cần được đặt nằm chung trong không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và được sưu tầm, nghiên cứu bổ sung vào hồ sơ văn hóa cồng chiêng Việt Nam.

DIỄN XƯỚNG ÂM NHẠC VÀ MÚA TRONG LỄ HỘI RIJA PRAONG CỦA NGƯỜI CHĂM NINH THUẬN

Cập nhật: 11/10/2017

Rija praong là lễ hội múa lớn nằm trong hệ thống lễ hội dân gian của người Chăm, gắn bó chặt chẽ với nghệ thuật múa Chăm đặc sắc. Lễ hội do tộc họ tổ chức, có ảnh hưởng của văn hóa Hồi giáo từ Malaysia. Đây là một trong những nghi lễ quan trọng trong hệ thống lễ nghi tín ngưỡng của người Chăm, lưu giữ nhiều giá trị nghệ thuật đặc sắc, trong đó nghệ thuật diễn xướng dân gian Chăm được trình diễn hết sức sống động, mang nhiều sắc thái văn hóa khác nhau nhưng vẫn dung hòa giữa nét văn hóa bản địa và sự giao lưu tiếp biến từ văn hóa bên ngoài.

GIAI ĐIỆU TRONG KHÍ NHẠC ĐƯƠNG ĐẠI

Cập nhật: 25/09/2017

Theo tác giả Đào Trọng Minh “giai điệu là sự tổng hợp đầy đủ nhất các phương pháp biểu hiện âm nhạc trong trình tự âm thanh một bè nhằm biểu lộ tư duy và tình cảm của con người” (1). Giai điệu được tạo nên bởi sự thống nhất của nhiều thành tố âm nhạc khác nhau theo trình tự thời gian như: mối tương quan về cao độ, tiết tấu, lực độ, âm sắc, phương thức diễn đạt… Hay nói cách khác, giai điệu vừa là một phương tiện chủ chốt thể hiện nội dung âm nhạc, vừa là biểu tượng cho sự tổng hợp các thành tố âm nhạc.

QUY TRÌNH SÁNG TÁC NHẠC CHO TÁC PHẨM MÚA

Cập nhật: 20/09/2017

Âm nhạc và múa là hai loại hình nghệ thuật xuất hiện sớm nhất của loài người. Đó là những tiếng hô, hò, hét, nhịp đập của các công cụ đá, gỗ, tre, đồng để múa. Âm nhạc và múa có mối quan hệ hữu cơ trong tiến trình lịch sử văn hóa, nghệ thuật của mỗi tộc người, mỗi quốc gia. Theo dòng chảy lịch sử, âm nhạc và múa cùng đồng hành, tồn tại, phát triển ngày một hoàn thiện. Trong thời hiện đại, những tác phẩm múa độc lập, có tính chuyên nghiệp, phát triển tới đỉnh cao, đòi hỏi phải có những tác phẩm âm nhạc riêng cho từng tác phẩm. Mối quan hệ ấy càng trở nên gắn bó, không thể chia tách. Múa nhất thiết phải có nhạc, từ đó đã dần hình thành đội ngũ nhạc sĩ chuyên sáng tác âm nhạc cho tác phẩm múa.

TIỆM CẬN TÍN NGƯỠNG TÀY QUA HÁT THEN

Cập nhật: 15/09/2017

Việt Nam là đất nước đa tộc người, có bản sắc văn hóa riêng trong chỉnh thể vừa thống nhất vừa đa dạng. Phong tục tập quán độc đáo cùng nhiều phương thức lưu truyền như truyện kể, cổ tích, thần thoại, sự tích, thơ, truyền miệng… và không thể không nhắc đến nghệ thuật dân gian, trong đó, âm nhạc là phương tiện bảo lưu đặc sắc nét văn hóa tộc người. Trong bài này, người viết muốn trao đổi về mối quan hệ ràng buộc giữa hát then và tín ngưỡng người Tày.

SỰ BIẾN ĐỔI CỦA HÁT TRỐNG QUÂN Ở CHÂU THỔ SÔNG HỒNG

Cập nhật: 23/08/2017

Trong đời sống văn hóa cộng đồng của cư dân Việt ở Bắc Bộ xưa, hát trống quân là một hình thức diễn xướng dân gian đối đáp giao duyên gần gũi, quen thuộc, phổ biến. Ngày nay, đứng trước hiện trạng nhiều hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian có nguy cơ bị mai một, thất truyền, hát trống quân ở đồng bằng sông Hồng cũng đã có nhiều biến đổi sâu sắc. Ngay cả những nghệ nhân cũng nhận thức rõ, thể hiện sự thông cảm của mình với thực tại. Đây là xu thế tất yếu, cũng như các loại hình văn hóa cổ truyền khác. Tuy nhiên, cần có sự nhận diện một cách rõ ràng những biến đổi này để có phương thức điều tiết sao cho hài hòa.

HẦU VĂN HUẾ

Cập nhật: 14/08/2017

Hầu văn Huế là một thể loại âm nhạc tín ngưỡng có từ lâu đời ở vùng đất cổ Thuận Hóa (nay là thành phố Huế). Việc nghiên cứu về nguồn gốc, quá trình hình thành, ý nghĩa của giai điệu, môi trường diễn tấu, trang phục, dàn nhạc... của hầu văn Huế không chỉ nâng cao giá trị âm nhạc Huế mà còn góp phần tôn vinh âm nhạc tôn giáo có ảnh hưởng đến ba khu vực của đất nước (Bắc, Trung, Nam) mà vẫn giữ được vẻ đẹp và đặc trưng của từng vùng. Bên cạnh đó, bài viết còn đề cập đến sự can thiệp, ảnh hưởng giữa âm nhạc Việt Nam - Chămpa thông qua giai điệu của hầu văn Huế.

CA HUẾ TRONG MỖI QUAN HỆ GIỮA ÂM NHẠC CUNG ĐÌNH VÀ ÂM NHẠC DÂN GIAN

Cập nhật: 09/08/2017

Huế là kinh đô chính thức và cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam, là vùng đất có chiều dài lịch sử hình thành và phát triển trên 700 năm. Trên phương diện văn hóa, Huế đã tích hợp được những giá trị vật chất và tinh thần quý báu để tạo nên một truyền thống văn hóa đặc sắc, tồn tại và phát triển đến hôm nay. Trong đó, phải kể đến nền âm nhạc cổ truyền mang đậm bản sắc và dấu ấn của vùng đất cố đô. Có thể, bởi sự chi phối của đặc trưng văn hóa Huế, mà âm nhạc cổ truyền Huế giữa hai dòng bác học (cổ truyền chuyên nghiệp) và dân gian (cổ truyền dân gian) ít có sự phân định rạch ròi.

TĂNG CƯỜNG THỰC HÀNH - GIẢI PHÁP CẤP BÁCH TRONG ĐÀO TẠO OPERA HIỆN NAY

Cập nhật: 20/07/2017

Có thể nói, opera có một vị trí quan trọng, thể hiện mặt bằng chung về âm nhạc của một quốc gia. Đối với Việt Nam, opera có bề dày phát triển hơn nửa thế kỷ. Nghệ thuật này cũng đã có thời kỳ rất được quan tâm đầu tư và từ đó, nhiều vở opera kinh điển thế giới được các nghệ sĩ trong nước công diễn. Bên cạnh đó, sự phát triển bền vững còn thể hiện ở khía cạnh xuất hiện những tác phẩm opera đầu tiên của Việt Nam. Đi cùng với quá trình hình thành và phát triển opera, đào tạo luôn được coi là một trong những yếu tố quan trọng. Vì thế, đối với công tác đào tạo tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam trong hơn 60 năm qua, cũng như các học viện, nhạc viện trên toàn quốc, thanh nhạc luôn được coi là một trong những ngành trọng điểm. Tuy nhiên, phải nhìn nhận một thực tế, cho tới hôm nay, cùng với những thăng trầm, công tác đào tạo ca sĩ hát opera vẫn còn những hạn chế. Một trong những hạn chế được thể hiện rất rõ đó là khả năng trình diễn của người học, nhất là khi quá trình trình diễn đòi hỏi vừa phải thể hiện tác phẩm lại vừa có diễn xuất phù hợp. Vì vậy, một trong những giải pháp hữu hiệu cho công tác đào tạo opera hiện nay đó là tăng cường khả năng thực hành đối với sinh viên.

TIẾP BIẾN VĂN HÓA TRONG SỰ HÌNH THÀNH ĐỜN CA TÀI TỬ NAM BỘ

Cập nhật: 20/06/2017

Ngày 5 - 12 - 2013, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) đã chính thức vinh danh nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là loại hình âm nhạc dân tộc độc đáo được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giáo dục tại khắp các tỉnh phía Nam, liên tục được tái tạo thông qua trao đổi văn hóa với các dân tộc khác nhau, thể hiện sự hòa hợp và tôn trọng lẫn nhau giữa các dân tộc...